علائم اولیه ژنیکوماستی که نادیده گرفته میشود ، میتواند شامل تورم یا زیبایی در نوک سینهها باشد، بزرگتر شدن در سینه و تبدیل بافت سینه باشد. این علائم ممکن است در ابتدا خفیف باشند و به همین دلیل نادیده گرفته شوند.
ژنیکوماستی یا بزرگ شدن سینه در مردان، یک بیماری شایع است که میتواند در هر سنی رخ دهد. این بیماری معمولاً بیخطر است، اما میتواند باعث ناراحتی و خجالت شود. در برخی موارد، ژنیکوماستی میتواند یک مشکل را نشان دهد.
ویژگیهای ژنیکوماستی ویژگیهای ظریف هستند و به راحتی میتوان آنها را نادیده گرفت. به عنوان مثال، ممکن است فقط کمی احساس تورم یا در نوک سینه ها داشته باشید. یا ممکن است متوجه یک توده کوچک در سینه خود شوید که دردناک نیست.
اگر هر یک از این علائم را تجربه کنید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید. پزشک میتواند علت ژنیکوماستی شما را تشخیص دهد و در مورد گزینههای درمانی با شما صحبت کند.
مطلب مرتبط: ژنیکوماستی در کرج
این عارضه اغلب باعث بهم خوردن تناسب اندام و کاهش اعتماد به نفس در آقایان میشود. این عارضه میتواند در سنین مختلفی به وجود آید و معمولا مربوط به سن خاصی نیست. ژنیکوماستی در دوران بلوغ، در دوران نوزادی و یا حتی میانسالی هم ممکن است رخ دهد. در این مقاله قصد داریم راجع به این عارضه بیشتر صحبت کنیم.
درباره ژنیکوماستی بیشتر بدانیم
همانطور که اشاره کردیم، ژنیکوماستی همان بزرگ شدن بیش از اندازه بافت سینه مردان است. ژنیکوماستی خوش خیم محسوب میشود ولی به دلیل ظاهر غیرمعمولی که به وجود میآورد، باعث کاهش اعتماد به نفس در مردان میشود. بافت سینه در این حالت معمولا بیشتر از دو سانتی متر رشد میکند و حالت کاملا سفت و قابل لمسی دارد. ژنیکوماستی یک بیماری غیرسرطانی محسوب میشود که میتوان آن را به درجات زیر تقسیم کرد.
درجه 1: در این حالت بیماری خیلی خفیف است و تورم کمی در بافت سینه احساس میشود. در ژنیکوماستی درجه یک، معمولا بافت اطراف نوک سینه پف میکند و بزرگتر دیده میشود.
درجه 2: ژنیکوماستی درجه دو با تورم بیشتری همراه است و محدوده بیشتری را از اطراف نوک سینه در بر میگیرد. این تورم متشکل از بافت غدهای، چربی یا ترکیبی از هر دو است.
درجه3:در این شرایط وضعیت بیماری شدیدتر است و سینه حالت کاملا رو به پایین دارد.
درجه4: در درجات شدیدتر، سینهها در آقایان کاملا بزرگ میشوند و حالت زنانه به خود میگیرند. این مشکل معمولا با افزایش بافت چربی یا غدد همراه است. ژنیکوماستی درجه 4 اغلب در مردان مسن اتفاق میافتد و با افتادگی پوست هم همراه است.
بررسی جامع داروها، بیماریها و شرایط مرتبط با ژنیکوماستی
ژنیکوماستی، که به بزرگ شدن بافت پستان در مردان اشاره دارد، میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله عدم تعادل هورمونی، داروها، بیماریها و شرایط پزشکی باشد. در این مقاله، به بررسی جامع داروهایی که میتوانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث ژنیکوماستی شوند، و همچنین بیماریها و شرایط پزشکی که میتوانند در ایجاد این عارضه نقش داشته باشند، میپردازیم.
الف) داروهای مرتبط با ژنیکوماستی
تعدادی از داروها میتوانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث ژنیکوماستی شوند. این داروها از طریق مکانیسمهای مختلفی از جمله افزایش سطح استروژن، کاهش سطح تستوسترون یا اثر مستقیم بر بافت پستان عمل میکنند. در زیر به برخی از این داروها اشاره میشود:
- داروهای قلبی عروقی
اسپیرونولاکتون (آلدکتون): این دیورتیک که دارای فعالیت ضد آندروژنی است، میتواند با مسدود کردن اثرات تستوسترون باعث ژنیکوماستی شود.
مسدودکنندههای کانال کلسیم: داروهایی مانند نیفدیپین (Procardia و دیگران) که برای درمان فشار خون بالا استفاده میشوند، ممکن است با مکانیسمهای ناشناخته باعث ژنیکوماستی شوند.
داروهای مهارکننده ACE: این داروها نیز که برای درمان فشار خون بالا استفاده میشوند، در برخی موارد با ژنیکوماستی مرتبط بودهاند.
- آنتیبیوتیکها
برخی از آنتیبیوتیکها مانند ایزونیازید، کتوکونازول و مترونیدازول میتوانند با تداخل در متابولیسم هورمونها یا اثر مستقیم بر بافت پستان باعث ژنیکوماستی شوند.
- داروهای ضد زخم
داروهایی مانند رانیتیدین، سایمتیدین و امپرازول که برای درمان زخم معده و رفلاکس اسید استفاده میشوند، میتوانند با افزایش سطح پرولاکتین یا اثر مستقیم بر گیرندههای استروژن باعث ژنیکوماستی شوند.
- داروهای هورمونی
درمان ضد آندروژن یا استروژن برای سرطان پروستات: این داروها که برای کاهش سطح تستوسترون یا افزایش سطح استروژن استفاده میشوند، میتوانند به طور قابل توجهی خطر ژنیکوماستی را افزایش دهند.
- داروهای روانپزشکی
متایلدوپا (آلدومت): این دارو که برای درمان فشار خون بالا و برخی اختلالات روانپزشکی استفاده میشود، میتواند با افزایش سطح پرولاکتین باعث ژنیکوماستی شود.
دیازپام (والیوم): این بنزودیازپین که برای درمان اضطراب و بیخوابی استفاده میشود، در برخی موارد با ژنیکوماستی مرتبط بودهاست.
- داروهای ضد رتروویروسی
درمان با داروهای ضد رتروویروسی بسیار فعال (HAART) برای بیماری HIV: این داروها ممکن است باعث ایجاد توزیع مجدد چربی شوند که به pseudogynecomastia (ژنیکوماستی کاذب) منجر شود یا در بعضی موارد ژنیکوماستی واقعی ایجاد کنند.
- داروهای متفرقه
دیژیتالیس (دیگوکسین): این دارو که برای درمان نارسایی قلبی و آریتمیها استفاده میشود، میتواند با افزایش سطح استروژن باعث ژنیکوماستی شود.
مواد مخدر و سوء مصرف مواد:
الکل، ماریجوانا و هروئین: سوء مصرف این مواد میتواند با تداخل در متابولیسم هورمونها و اثر مستقیم بر بافت پستان باعث ژنیکوماستی شود.
- محصولات گیاهی و روغنهای موضعی
روغن اسطوخودوس و روغن درخت چای: استفاده موضعی از این روغنها در محصولات مراقبت از پوست با ژنیکوماستی مرتبط بودهاست، احتمالاً به دلیل فعالیت استروژنی آنها.
ب) بیماریها و شرایط مرتبط با ژنیکوماستی
تعدادی از شرایط پزشکی نیز میتوانند باعث ژنیکوماستی شوند. این شرایط معمولاً با عدم تعادل هورمونی یا اختلال در عملکرد اندامهای تولید کننده هورمون همراه هستند. در زیر به برخی از این شرایط اشاره میشود:
- اختلالات تغذیهای
سوء تغذیه و تغذیه مجدد (بهبودی از سوء تغذیه): هر دو حالت میتوانند یک محیط هورمونی ایجاد کنند که ممکن است منجر به ژنیکوماستی شود.
- بیماریهای کبدی
سیروز کبد: این بیماری متابولیسم هورمونهای طبیعی را تغییر میدهد و ممکن است موجب بروز ژنیکوماستی شود.
- اختلالات اندام جنسی مردان (بیضهها)
اختلالات بیضهها میتواند منجر به کاهش تولید تستوسترون و تولید بیشتر استروژن و در نهایت منجر به ژنیکوماستی شود.
این اختلالات ممکن است ژنتیکی باشند، مانند سندرم کلاینفلتر، یا به علت تروما، عفونت، کاهش جریان خون یا پیری باشد.
- سرطانها
برخی از سرطانها ممکن است هورمونهایی را تولید کنند که موجب بروز ژنیکوماستی شوند. سرطانهای غیر از تومورهای بیضه ممکن است به ندرت هورمونهایی تولید کنند که میتواند موجب بروز ژنیکوماستی شود. به عنوان مثال، سرطان ریه، سرطان کبد و سرطان غدد فوق کلیوی.
- ملاحظات بالینی و توصیهها
در صورتی که فردی با علائم ژنیکوماستی مواجه شود، ضروری است که با پزشک یا سایر متخصصان مراقبتهای بهداشتی مشورت کند.
پزشک معالج باید شرح حال دقیقی از داروهای مصرفی بیمار، سابقه پزشکی و معاینات بالینی انجام دهد تا علت ژنیکوماستی را تعیین کند.
در صورت مشکوک بودن به نقش داروها در ایجاد ژنیکوماستی، پزشک ممکن است تصمیم به قطع یا جایگزینی دارو با داروی دیگری بگیرد.
در برخی موارد، ممکن است نیاز به انجام آزمایشهای هورمونی، سونوگرافی یا بیوپسی از بافت پستان باشد تا علت ژنیکوماستی مشخص شود.
درمان ژنیکوماستی بستگی به علت آن دارد و ممکن است شامل تغییر دارو، درمان بیماری زمینهای، داروهای هورمونی یا جراحی باشد.
مطلب مرتبط: علت بزرگ شدن سینه در نوجوانان پسر
علائم اولیه ژنیکوماستی
در اکثر موارد مردان مبتلا به ژنیکوماستی، علائم خاصی ندارند و تنها نشانههای اولیه همان تغییر شکل سینهها است. حساس شدن سر سینهها به گرما و سرما، افتادگی اطراف نوک سینه و ایجاد حالت سفتی زیر سینه، از دیگر علائم ژنیکوماستی است. در ادامه شایعترین علائمی که نشان دهنده بروز ژنیکوماستی هستند را نام خواهیم برد.
- بزرگ شدن بافت سینه و نوک سینهها
- تورم بیش از اندازه بافت سینه و سفت شدن آن
- وجود احساس درد در بافت پستانها
- حساس شدن به تماس فیزیکی، گرما و سرما
- ترشح مایع از سینهها
- شل شدن و افتادگی پوست ناحیه پستانها
با این تفاسیر میتوان گفت هر چه درجه بیماری شدیدتر باشد، علائم هم بیشتر بروز پیدا میکنند. در مراحل اولیه صرفا تورم و بزرگی بافت سینهها قابل رویت است و هنگام لمس، بافت سینه خیلی سفت به نظر میرسد. در درجات بالا، نشانههایی که ذکر کردیم بیشتر خود را نشان میدهند.
مطلب مرتبط: درمان افتادگی سینه مردان با ورزش های خانگی
بهترین راه درمان ژنیکوماستی چیست؟
این که بهترین روش درمان کدام است، بسته به شدت علائم و نظر پزشک میتواند متفاوت باشد. در بسیاری از موارد ممکن است این عارضه خود به خود از بین برود و نشانهای برجای نماند. در برخی موارد هم پزشک، پیشنهاد جراحی برای برداشت بافت اضافه را میدهد. در واقع میتوان گفت بهترین و اصلیترین راه برای درمان ژنیکوماستی، همان عمل جراحی است.
در جراحی، گاهی برش اطراف نوک سینه ایجاد میشود و گاهی برشها زیر سینه زده میشوند. تشخیص نوع برش و اجرای آن بسته به میزان بافت سینه و نظر پزشک دارد. معمولا پزشکان با انجام آزمایشات و معاینه دقیق بهترین روش را پیشنهاد میکنند تا نتیجه مطلوبتر باشد. در آلاکلینیک میتوانید عمل ژنیکوماستی را زیر نظر بهترین پزشکان این حوزه انجام دهید.
مطلب مرتبط: لیست داروها و قرص های ژنیکوماستی
عمل ژنیکوماستی چگونه انجام میشود؟
در این عمل، پزشک یک مایع بیحس کننده را به بافت پستان تزریق میکند، سپس در ناحیه مورد نظر یک شکاف کوچک ایجاد میشود. پزشک لوله کانولا را که یک لوله نازک توخالی است از طریق این شکاف وارد بدن فرد میکند. با حرکت دادن کانولا به عقب و جلو، چربیهای اضافه کمی سست میشوند تا برای مرحله ساکشن آماده شوند. در مرحله بعدی، ساکشن انجام میشود تا تمامی چربیهای اضافه از سینه تخلیه شوند.
معمولا به افرادی که از نظر بدنی سالم هستند ولی از مشکل ژنیکوماستی رنج میبرند، روش جراحی توصیه میشود. جراحی ژنیکوماستی کمک میکند تا در سریعترین حالت ممکن، بافت سینهها به حالت و سایز معقول برگردند. در آلاکلینیک میتوانید ژنیکوماستی را زیر نظر پزشک متخصص و با آخرین و بروزترین تجهیزات دنیا انجام دهید.
آیا بعد از عمل، علائم ژنیکوماستی باز میگردد؟
همانطور که در بخشهای بالاتر اشاره کردیم، ژنیکوماستی در اثر مشکلات هورمونی به وجود میآید؛ بنابراین اگر بعد از جراحی، مشکلات هورمونی در بدن فرد حل نشوند، احتمال عود مجدد ژنیکوماستی وجود دارد. در حالتی که فرد درگیر بیماری ژنیکوماستی کاذب است، در صورت رعایت رژیم غذایی و کاهش وزن، امکان عود مجدد ژنیکوماستی وجود ندارد.
توجه داشته باشید که مصرف برخی از داروها مانند داروهای استروئید آنابولیک هم میتواند باعث عود مجدد ژنیکوماستی شوند؛ بنابراین بهتر است قبل از عمل راجع به وضعیت سلامت خود و داروهایی که مصرف میکنید، با پزشک مربوطه مشورت کنید.
تفاوت بین ژنیکوماستی کاذب و واقعی چیست؟
ژنیکوماستی در دو حالت واقعی و کاذب بروز پیدا میکند. با دانستن تفاوت بین این دو میتوان تصمیم بهتری برای روش درمان آن گرفت، در ادامه راجع به تفاوت ژنیکوماستی کاذب(Pseudogynecomastia) و واقعی صحبت خواهیم کرد.
ژنیکوماستی کاذب
در این حالت معمولا بافت چربی در محدوده نوک سینه تجمع پیدا میکند، این شرایط هیچ ارتباطی با تغییرات هورمونی و بلوغ ندارد. در ژنیکوماستی کاذب اغلب بافت چربی در ناحیه پستان رسوب میکند و علت آن اضافه وزن یا چاقی بیش از حد فرد است. در ژنیکوماستی کاذب، سینهها بافت نرمتری نسبت به سینههای مرد مبتلا به ژنیکوماستی دارند. با رعایت رژیم غذایی و ورزش میتوان تا حد زیادی این مشکل را برطرف کرد.
جراحی لیپوساکشن، میتواند بهترین روش برای درمان ژنیکوماستی کاذب باشد. توجه داشته باشید که در درمان ژنیکوماستی کاذب، داروهای هورمونی تاثیری ندارند، زیرا این مشکل به دلیل تغییرات هورمونی رخ نداده است.
ژنیکوماستی واقعی
در این مدل ژنیکوماستی، بافت سینه بیشتر حالت غدهای دارد و مشکلات هورمونی یا مصرف داروهای خاص باعث به وجود آمدن این شرایط میشوند. بافت سینه کاملا فیبری و سفت است و باید در طی جراحی بافت غدهای آن تخلیه شود. در ژنیکوماستی واقعی، فرد علاوه بر جراحی، باید به دنبال درمان مشکلات هورمونی باشد تا علائم آن کاملا از بین بروند.
اگه پسرت توی سن بلوغ دچار ژنیکوماستی شده، صبر کن!
ژنیکوماستی تو سن بلوغ در پسرها خیلی شایع هست. این عارضه به خاطر بهم خوردن تعادل هورمونها در سن بلوغ رخ میده. جالبه بدونین تقریبا نصف بیشتر پسرها توی رده سنی 12 تا 16 سال به ژنیکوماستی مبتلا میشن. حالا چرا این اتفاق توی بلوغ رخ میده؟ چون هورمونهای جنسی زنانه توی این بازه زمانی به هورمونهای مردانه غلبه میکنن.
خوشبختانه ژنیکوماستی بعد از بلوغ و افزایش تولید تستوسترون، از بین میره اما ممکنه تو این بازه زمانی والدین رو خیلی نگران کنه. خوشبختانه جای نگرانی وجود نداره و ژنیکوماستی در دوران بلوغ به مرور زمان و بدون جراحی از بین میره. اما خب انتظار نداشته باشید خیلی سریع این مرحله طی بشه! ممکنه نیاز به بازه زمانی دو ساله برای رفع کامل ژنیکوماستی وجود داشته باشه.
بهتره پسرتون رو پیش یه پزشک متخصص ببرین تا خیالتون بابت علت بروز ژنیکوماستی راحت بشه. اگر پزشک تشخیص داد که این اتفاق بر اساس تغییرات بلوغه، خیلی جای نگرانی نداره.؛ با این وجود میتونین هر چند وقت یک بار برای معاینه مجدد اقدام کنین.
هر چند ژنیکوماستی تو سن بلوغ خطرناک نیست، اما اگر احساس کردید علائم خیلی شدیدتر شدن و یا درد غیر قابل تحملی دارن، بهتره این موارد رو به پزشک اطلاع بدید تا بررسی دقیقتری صورت بگیره و در صورت بروز بیماری خاص، سریعتر تشخیص داده بشه.
سوالات متداول
آیا بلوغ باعث بروز ژنیکوماستی در پسران میشود؟
بله، اختلالات هورمونی باعث بروز ژنیکوماستی واقعی در پسران میشوند و ممکن است بعد از مدتی از بین برود. هر چند مراجعه به پزشک برای بررسی دقیقتر ضرورت دارد.
آیا ژنیکوماستی با عمل جراحی از بین میرود؟
بله، عمل جراحی میتواند روش موثری برای درمان ژنیکوماستی کاذب و واقعی باشد. توجه داشته باشید که اگر ژنیکوماستی واقعی باشد، نیاز به مصرف دارو و اگر ژنیکوماستی کاذب باشد، نیاز به رعایت رژیم غذایی بعد از عمل وجود دارد.
عمل ژنیکوماستی برای چه کسانی مناسب است؟
برای افرادی که با مصرف دارو یا رعایت رژیم غذایی مشکل بزرگی سینهها در آنها رفع نشده و احساس نارضایتی از اندام یا درد در سینهها را دارند.
